C. ATATÜRK’ÜN TÜRK KURUMUNA VE TÜRK KADININA VERDİĞİ ÖNEM

Atatürk, Türk toplumunun modernleşme sürecinde aile kurumuna ve kadınının sosyal hayat içindeki rolüne büyük önem vermiştir. Onun aileye verdiği değer, toplumsal yenilik ve modernleşme politikalarının temelini oluşturmuştur. Atatürk çocukların ailede iyi bir eğitim almasına, sağlıklı ve müreffeh bir ortamda büyümesine çok önem vermiştir.

Kadınların eğitimine büyük önem veren Atatürk 1924 yılında yürürlüğe konan Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğretim Birliği Yasası) ile kız-erkek çocuklarının eğitim hakkından eşit olarak yararlanmasını sağlamıştır.

Toplumsal Kurum:Toplumdaki ortak ve temel ihtiyaçların karşılanması amacıyla yazılı normlara (Hukuk kuralı) göre oluşturulan ve sürekliliği olan yapılardır.

AİLE: İnsan soyunun devamını sağlayan, toplumsallaşma sürecinin ilk ortaya çıktığı, maddi ve manevi zenginliğin sonraki kuşaklara aktarıldığı biyolojik, psikolojik, ekonomik, toplumsal, hukuksal yönleri bulunan toplumsal bir birimdir.

ATLI KONAR GÖÇER TÜRK KÜLTÜRÜ (BOZKIR KÜLTÜRÜ)

Atlı konargöçer yaşam tarzı, birçok bakımdan üstün yetenek gerektiren bir yaşam tarzıdır. Hayvanları evcilleştirmek, büyük sürüleri sevk ve idare etmek, değişken iklim ve çevre şartları içinde durmadan onlara yeni otlaklar bulmak büyük emek ve tecrübe isteyen işlerdir. Bu yaşam tarzı, teşkilatçılık anlayışı ve becerisi ile bağımsız yaşama duygusunu geliştirerek köklü bir Türk kültürünün ortaya çıkmasını sağlamıştır.

At, Türklerin çok eski dönemlerde ehlileştirdiği hayvanların başında gelir. Eski Türklerde günlük hayat çoğunlukla at üzerinde geçerdi. Büyük sürülerin bir arada tutulması, korunması, bir yerden başka bir yere göç edilmesi, savaşta üstünlük sağlanması ve tehlike anında toplumun çabucak yer değiştirebilmesinde at büyük kolaylık sağlamıştır. Bu nedenlerle at Türklerin yaşamında büyük bir öneme sahiptir.

Türklerin Orta Asya'daki hayat tarzları, aynı bölge içerisinde yaz ve kış mevsimlerine dayalı bir hareketlilik gösterir. Bu durum, tam bir göçebelik olarak değerlendirilemez. Türklerin iklim ve bölge özelliklerine uygun tarzda geliştirdikleri, hayvan yetiştiriciliğinin şekillendirdiği bu yaşam tarzını atlı konargöçer Türk kültürü veya bozkır kültürü şeklinde adlandırmak daha doğru olacaktır.

İslamiyet'in Kabulünden Sonraki Dönemde Türk Ailesi

Aşağıda Doğru Olan Seçeneklerin önüne “D” Yazınız

*(    ) İslamiyet'in kabulünden sonraki dönemde Türk aile yapısı ile ilgili doğru ifadeleri işaretleyiniz.

İslam inancında eşler nikah olmadan da aile kurabilirler.

*(    ) İslam dininin öğretileri ile Türk toplum yapısının sahip olduğu özellikler radikal farklılıklar gösterir.

*(    ) Türk aile yapısında önemli bir konuma sahip olan kadın, İslamiyet'in et'in kabulünden sonra sosyal statüsünü kaybetmiştir.

*(    ) İslamiyet'in kabulünden sonra Türk aile yapısında köklü değişiklikler olmuştur.

*(D) İslam hukuku bireylerin kimlerle evleneceğine dair bazı sınırlamalar getirmiştir.

*(D) İslamiyet'te aile, kan veya evlilik bağı ile bağlanmış fertlerden oluşan bir sosyal kurum olarak görülmüştür.

*(D) Aile kurumu hem İslamiyet'in kabulünden önce hem de sonra Türk toplumunda önemini korumuştur.

*(D) İslamiyet'i kabul etmeleri, Türklerin yerleşik hayata geçiş sürecini hızlandırmıştır.

Türk aile yapısı ile ilgili başvurduğumuz kaynaklar:

Yusuf Has Hacip:                ✓Kutadgu Bilig

Edip Ahmet Yükneki: ✓Atabetü'l-Hakayık

Kaşgarlı Mahmut: ✓Divanu Lügati't-Türk

Hoca Ahmet Yesevi: ✓Divan-ı Hikmet

Orhun abideleri/kitabeleri

Destanlar

Yabancı seyyahlar:

Selçukluların kültür ve gelenek mirasını büyük ölçüde devralarak Anadolu'da büyük kültür sentezinin en önemli temsilcilerinden biri Osmanlılar olmuştur.

İslamiyet ve Türk Töreleri: Osmanlıya özgü olan aile yapısını şekillendiren temel kaynak…. İslamiyet ve Türk Töreleri belirlemiştir.

Türklerin Anadolu'da kurduğu ilk büyük siyasi yapı….. Anadolu Selçuklu Devleti…..

Osmanlı toplumunda evlilik ile ilgili kuralları İslam Hukuku/Şeriyat ile belirlenmiştir.

Ahilik Teşkilatı: Selçuklu Devleti Dönemi'nde esnafların dayanışmasını sağlamak amacıyla kurulan "Ahi Teşkilatı"nın kadınlar tarafından oluşturulan koluna Baycıyan-ı Rum, Erkekler teşkilatının belirleyen koluna ise Ahiyan’ı Rum denir. Anadolu Ahilik teşkilatı Ahi Evran ve Eşi Fatma Bacı tarafından kurulmuş ve yönetilmiştir.

Moğol baskı ve zulmünden Anadolu’ya kaçan Müslüman Türklerin işsiz, başı boş dolaşan babası savaşlarda ölmüş yetim çocukları alarak eğitip onlara bir meslek kazandırmıştır.

Anadolu’nun yerlileri Rum ve Ermeniler karşısında bir rekabet oluşturarak Müslüman halkı eğiterek meslek sahibi yapmışlar

Ayrıca Anadolu’nun İslamlaşmasında büyük katkıları olmuştur.

Ayrıca ticaret ve pazarı elinde bulunduran yerel Ermeni ve Rum tüccarları karşısında bir rekabete sokmuştur.

Çekirdek Aile: Osmanlı Devleti'nde şehirlerde yaygın olarak görülen aile yapısıdır.

ANADOLU’DA TASAVVUF EHLİ ŞAHSİYETLER:

Anadolu’nun Müslümanlaşmasında tasavvuf ehli düşünürlerin katkıları büyük olmuştur.

Moğolların baskı ve zulmünden kaçarak Anadolu’ya gelen Tasavvuf ehli şahsiyetler Anadolu’nun Müslümanlaşmasında büyük katkıları olmuştur.

Bunun neticesinde Anadolu tam bir kültür merkezi halini aldı. Bu durum Türk aile yapısı üzerinde çok önemli etkileri oldu.  

Hoca Ahmet Yesevî, Mevlâna Celaleddin-i Rumi, Hacı Bektaş-ı Veli, Hacı Bayram-ı Veli,  Ahi Evran,Fatma Bacı, Şeyh Edebali,  Yunus Emre gibi pek çok sufi ve alim bu devirde yetişmiş ve öğretileriyle halkın yaşamına ışık tutmuşlardır.