Bugün tam 107 yıl önce, Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a çıkarak bağımsızlık meşalesini yaktığı, tarihimizin en dönüm noktası olan günlerden biri. Bu özel günü sizinle paylaşmaktan mutluluk duyuyorum.

 

19 Mayıs, bağımsızlığın elden gitmek üzere olduğu tehlikesinin millete duyrulduğu gündür. Bu uğurda atılan ilk adımdır. Taktir-i İlahi'nin lutfuyla burda başlayan bir kıvılcım güçlü bir direnişe dönüştü. Anadolu'daki Müslümanları İran sınırına kadar temizlemek için harekete geçen emperyalizme karşı Müslüman halkın  harekete geçmesini sağlamıştır. 

Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919'da Bandırma Vapuru ile Samsun’a oradan Havza üzerinden Amasya geçmişti.   Bu tarih, Müslüman Anadolu topraklarının Birinci Dünya Savaşı sonrasında işgal edilen topraklarını kurtarmak için atılan ilk adımdır.

Bağımsızlık elden gidiyordu, millet bunun bilincinde değildi. Yeni padişah İngiliz insiyatifine güveniyordu ve Osmanlı ordusunu silahları ile birlikte en yakın itilaf devletlerine teslim olma emrini vermişti. 

 İşgal altındaki çaresiz bir halkın direniş bilincini uyandıran ilk kıvılcım Mustafa Kemal Paşa'ın Havza bildirisi ve Amasya Genelgesiyle oldu. Ülke adım adım işgal ediliyordu ve bunun için halkın bilinçlendirilmesi için kuvvet komutanlarına telgraflar çekerek bu haksızlık karşısında direnişe geçmeye çağırdı. 
Saray saltanatı yerine milletin kendi kaderini tayin edeceği tam bağımsızlık sürecinin ilk kıvılcımları böylece başlamıştı. 

Mustafa Kemal'in Samsun'a gittiği bu gün, gençliğe bayram olarak armağan edildi. 
 

RESMİ OLARAK KUTLA KARARI NASIL ORTAYA ÇIKTI

19 Mayıs, resmi olarak ilk defa Atütürk'ün ölümünden bir yıl sonra (19 Mayıs 1939)  "Gençlik ve Spor Bayramı" adıyla kutlanmaya başlamıştır. ^[1]

Bu sürecin yasal ve tarihi gelişimi şu şekildedir:

İlk Yerel Kutlama (1926): Bayram resmiyet kazanmadan önce ilk kez Samsun halkı tarafından Samsun'un "Gazi Günü" adıyla mahalli bir gün olarak kutlanmıştır.
 Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray'ın katkılarıyla Atatürk Ansiklopedisi kayıtlarına göre spor günü olarak organize edilmiş ve o dönem "Atatürk Günü" adıyla ulusal boyuta taşınmıştır. Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatından yaklaşık 5 ay önce, 20 Haziran 1938 tarihinde çıkarılan 3950 sayılı kanunla günün adı resmi olarak "Gençlik ve Spor Bayramı" ilan edilmiştir. Kanun 1938'in ortasında çıktığı için, yasal kapsamdaki ilk resmi kutlamalar bir sonraki yıl olan 19 Mayıs 1939'da gerçekleştirilebildi.

Atatürk'ün 100. doğum yılı etkinlikleri kapsamında bayramın adı günümüzdeki hali olan "Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı" olarak değiştirilmiştir.²
 1935 Yılındaki İlk Kitlesel "Atatürk Günü" Beşiktaş Jimnastik Kulübü, Mayıs 1935'te Galatasaray ve Fenerbahçe'ye bir spor günü düzenleme fikrini sundu.
Teklif kabul edildi ve 24 Mayıs 1935 tarihinde Fenerbahçe Stadı’nda 20 binden fazla seyircinin katıldığı muazzam bir "Atatürk Günü" organizasyonu yapıldı. Şenlikte Fenerbahçe-Galatasaray karması ile Beşiktaş-Güneş Kulübü karması karşı karşıya geldi. Sporcular sahaya kırmızı ve beyaz formalarla çıkarak tam bir milli birlik tablosu sergiledi. Bu organizasyondan bir yıl sonra, Mayıs 1936'daki Spor Kongresi'nde Beşiktaş kurucularından Ahmet Fetgeri Aşeni, bu güzel günün tüm gençliğe mal edilmesi için her yıl "19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı" adıyla kutlanmasını önerdi. Öneri kabul edilerek Atatürk'ün onayına sunuldu.^[3]

Atatürk, askeri ve siyasi zaferlerin kalıcı olmasının ancak fikri bir aydınlanmayla mümkün olduğun, Cumhuriyeti koruma ve onu çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarma görevini bu yüzden "en büyük umudum" dediği gençliğe verdi.
Atatürk için gençlik sadece biyolojik bir yaş dilimi değil, eskiyeni yıkıp yeniyi kurabilecek dinamik ve devrimci düşüncenin simgesiydi. Atatürk, "Benim doğum günüm 19 Mayıs'tır" diyerek kendi doğumunu milletin bağımsızlık savaşına başladığı günle bir tutmuştur.

Siz aşağıdaki videda yapay zekâ tarafından oluşturduğum "Destan" adlı insansıl robotun bu günü kutlamanın sevincini takla atarak kutladığını seyredeceksiniz, iyi seyirler. 

Edötür: Ali Vedat Akbulak, 

kaynak
1: Atütürk Ansiklopedisi
2: Dergi Park-19 Mayıs Bayramı (Samsunun Gazi Günü)
3: Vikipedi (Özgür Ansiklopesidi)
4: Bianet: https://bianet.org/haber/19-mayis-nasil-bayram-oldu
5: Türk Havayolları: 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı