Mustafa Sagir

07 Haziran 2026
Yorum
13 okuma

Atatürk’e Düzenlenen Suikastler

Video, Milli Mücadele döneminde Hint asıllı casus Mustafa Sagir’in İngiliz Gizli Servisi adına Ankara'da Mustafa Kemal Atatürk’e yönelik planladığı suikast girişimini ve yakalanma sürecini ele almaktadır. Hint Hilafet Komitesi temsilcisi kimliğiyle güven kazanan Sagir, görünmez mürekkeple merkeze rapor verirken Türk istihbaratı tarafından deşifre edilmiş ve 24 Mayıs 1921'de Ankara'da idam edilmiştir. Konuyla ilgili detaylı bilgiye ataturkansiklopedisi.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
1. Mustafa Sagir’in Yargılanma Süreci ve Ankara İstiklal Mahkemesi Kararı
Mustafa Sagir, Ankara’ya "Hint Hilafet Komitesi Temsilcisi" ve "Müslüman kardeşlerin Anadolu'ya yardım elçisi" maskesiyle gelmişti. Ancak Türk istihbaratının (Mim Mim Grubu) takibi ve Mehmet Akif Ersoy’un evine gelen şüpheli boş mektupların incelenmesi sonucu yakalandı. 1*

•Yargılama Tarihleri: Mustafa Sagir’in davası Ankara İstiklal Mahkemesi’nde 1 Mayıs 1921 ile 23 Mayıs 1921 tarihleri arasında görüldü.
•Mahkeme Heyeti: Davayı yürüten heyette İhsan Bey (Eryavuz), Ali Bey (Çetinkaya) ve Kılıç Ali Bey gibi Milli Mücadele'nin sert ve kararlı isimleri yer alıyordu.
•Sagir'in İtirafları: Sıkışan Sagir, mahkemede her şeyi itiraf etti. Henüz 10 yaşındayken İngilizler tarafından seçilip Oxford’da özel olarak eğitildiğini, Kuran üzerine İngiltere’ye sadakat yemini ettirildiğini söyledi. Daha önce İngiliz karşıtı Afgan Emiri Habibullah Han’a düzenlenen başarılı suikastta rol aldığını, Ankara’ya ise Mustafa Kemal Paşa’yı öldürmek ve Hint Müslümanlarının parasıyla (1.5 milyon altın) okullar açma perdesi arkasında casusluk yapmak için gönderildiğini açıkça beyan etti. [1]
•Mahkemenin 583 No’lu Tarihi Kararı: 23 Mayıs 1921’de mahkeme kararını açıkladı. Kararda Sagir’in kimyasal (görünmez) mürekkeple İstanbul’daki İngiliz ajanlarına Ankara Hükümeti ve Mustafa Kemal’in faaliyetleri hakkında düzenli rapor uçurduğu sabit görüldü. [1, 2]
•Kararın Dağılımı:
oMustafa Sagir: Casusluk ve suikast girişiminden ötürü oy birliğiyle idama mahkûm edildi.
oFerit Cavit (İrtibat görevlisi): Oy çokluğuyla ömür boyu hapis cezası aldı.
oDeniz Teğmeni Mehmet Ali: Casusluktan aklandı ancak milli davaya sadakat konusunda "güvenilmez" bulunarak İstanbul'a geri gönderildi.
•İnfaz ve İngiltere'ye Mesaj: Karardan hemen bir gün sonra, 24 Mayıs 1921 sabahı, Mustafa Sagir Ankara Karaoğlan Çarşısı Meydanı’nda halkın önünde asılarak idam edildi. İdam edildiği günün İngiltere'nin resmi "İmparatorluk Günü" (Empire Day) olması, Ankara Hükümeti'nin Londra'ya gözdağı vermek için seçtiği bilinçli bir tarihti.
Detaylı kanun ve dava metnine ⁠Vikikaynak İstiklal Mahkemesi 583 No'lu Kararı üzerinden göz atabilirsin.
2. Milli Mücadele Döneminde İngilizlerin Anadolu'daki Diğer Casusluk Faaliyetleri
İngiliz Gizli Servisi (Black Jumbo ve MI6 unsurları), Anadolu'daki direnişi daha başlamadan boğmak veya içeriden çökertmek için çok katmanlı bir casusluk ağı kurmuştu. Bu faaliyetlerin ana hatları şunlardır:
•Karadeniz ve Trabzon Bölgesi Casusluğu: Trabzon, Sovyet Rusya’dan Anadolu’ya gelecek silah ve lojistik desteğin ana kapısıydı. İngiliz ajanları mütareke şartlarını bahane ederek Trabzon ve çevresinde yoğunlaştı. Bölgedeki patika yolları, gizli geçitleri ve limanların yapısını haritalandırarak olası bir işgal durumunda Doğu Anadolu’ya asker sevk etme planları hazırladılar.
•Etnik ve Bölgesel Kışkırtmalar (Ajan Noel Vakası): İngiliz casusu Binbaşı Edward Noel, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde aşiretleri gezerek Ankara Hükümeti'ne karşı bir isyan dalgası başlatmaya çalıştı. Bölgedeki nüfuzlu kişilere para ve bağımsızlık vaatleri sunarak Kürt-Türk çatışması çıkarmayı hedefledi ancak Türk istihbaratının karşı hamleleriyle deşifre edilerek bölgeden kaçmak zorunda kaldı.
•İstanbul Hükümeti ve Saray İçindeki Ajanlar: İngilizler, İstanbul’da kurulan İngiliz Muhipleri Cemiyeti (İngiliz Dostları Derneği) aracılığıyla devletin en üst kademelerine sızdı. Damat Ferit Paşa hükümetinin kararlarını doğrudan manipüle ettiler. Ankara'ya gönderilen heyetlerin içine kendi ajanlarını yerleştirerek Kuvây-ı Millîye'nin askeri gücü, cephane miktarı ve planları hakkında anlık istihbarat topladılar.
•Propaganda ve Psikolojik Savaş: Mısır ve Suriye'deki İngiliz istihbarat üsleri, Anadolu hareketini dünyaya ve İslam coğrafyasına "Bolşevik/Komünist ortaklığı yapan gayrimeşru bir yapı" veya "padişah karşıtı asiler" olarak pazarlamaya çalıştı. Bu yolla Anadolu'da iç isyanlar (Anzavur İsyanı, Hilafet Ordusu vb.) çıkmasını finanse ve provoke ettiler.
Milli Mücadele'nin bu gizli cephesi hakkında daha geniş bir okuma yapmak istersen Atatürk Ansiklopedisi resmi sitesindeki tarih makalelerini inceleyebilirsin.